Wotoro dawolo baara kunbabaw ye ka mobili girinya dɛmɛ, ka yɛrɛyɛrɛw minɛ taama senfɛ ani ka pankurun siri. Ni wotoro dawolo tiɲɛna, o bɛ se ka kɛ sababu ye ka ko dɔw lase mɔgɔ ma i n’a fɔ mobili ka sama ka taa fan kelen fɛ, pankurunw bɛ wuli ani ka yɛrɛyɛrɛ bolifɛn bolitɔ; ni a ka jugu, a bɛ se ka kɛ sababu ye ka lakana ko dɔw kɛ i n’a fɔ pankurunw tiɲɛni walima pankurunw fiyɛli.
Kun minnu ka teli ka kɛ sababu ye ka wotoro dawolo tiɲɛ
Tiɲɛni minnu bɛ sɔrɔ kɛnɛma fɛnw fɛ
Kɛnɛmafɛnw de ye wotoro dakunw bɔgɔlan ni u kari sababu fɔlɔ ye. A ka c’a la, olu bɛ kɛ bolifɛn bolicogo la cogo bɛnnen na, wa u bɛ kɛ farikolo tiɲɛni ye. Misali la, ni mobili bɛ taa teliya la dingɛw kan, dingɛ datugulanw kan minnu jiginna walima ni kabakurunw ye, a wotoro bɛ barika sɔrɔ, min ka bon kosɛbɛ. O fanga in bɛ baara Kɛ 'kɔnɔna da la k'a ɲɛsin a ma, o b'a To a bɛ Se ka Kɛ kosɛbɛ kɛnɛma-kɔnɔna bɔgɔbɔli ni kɔnɔna fan fɛ kari; boli teliya la kabakurunw kan minnu bɛ bɔ kɛnɛma walima sirako gɛlɛyaw kan, o fana bɛ se ka kɛ sababu ye ka yɔrɔ dɔw sɔgɔsɔgɔ. Ni aw ye a sɔgɔsɔgɔ bala la siraw walima sirada kabakurunw kan ni aw bɛ bolifɛnw jɔ walima ka aw firifiri, o bɛ se ka kɛ sababu ye ka sɔgɔsɔgɔ, ka a dawolo tigɛ walima ka a dawolo bɔgɔ; k’a sɔrɔ teliya dɔgɔya-bɔnw bɛ se ka kɛ sababu ye ka fili jɛlenw lase waati kunkurunnin kɔnɔ, u bɛ se ka fara dogolenw to.
Tiɲɛni minnu bɛ kɛ ni kemikɛli ye
Nɛgɛ bɛ se ka sɔgɔsɔgɔ fɛnw fɛ minnu bɛ fɛnw tiɲɛ; ni sɔgɔli mɛnna, o bɛ se ka kɛ sababu ye ka rimi sanfɛla tiɲɛ, ka fɛnw kɔrɔya, ani ka dɔ bɔ a jɔcogo fanga la. Misali la, bolifɛn boli kɔfɛ sanji walima nɛnɛ waati la, sanji ni asidi sanji bɛ nɔrɔ rimi sanfɛla la; nɛnɛ sira de-jibɔlanw ni kɔgɔji kɔgɔ sisi minnu bɛ kɔgɔjida la, olu bɛ sɔgɔ kosɛbɛ, wa u bɛ se ka don rimiw ka pentiw kɔnɔ walasa ka nɛgɛdaga sɔgɔ. Ni aw bɛ baara kɛ ni wotoro saniyalanw ye minnu man ɲi, minnu ka asidi walima alkali ka ca, ni aw ma u ko ka ɲɛ, o bɛ se ka kemikɛli tolenw to yen minnu bɛ wotoro pentiw tiɲɛ frein buguri ni bɔgɔ dalajɛli waati jan kɔnɔ, o fana bɛ se ka ji minɛ, ka oksidan ni sɔgɔli teliya. Ni sɔgɔsɔgɔninjɛ misɛnninw kɛra sababu ye ka penti bɔnɛ, nɛgɛ yɔrɔ minnu bɛ kɛnɛ kan, olu tɛ lakanalan sɔrɔ, wa u bɛ oksidan ni nɔgɔ teliya la ni u magara fiɲɛ ni ji la, o bɛ kɛ sababu ye ka sɔgɔsɔgɔninjɛ jɛnsɛn tuma bɛɛ.
Sɛgɛn ni kɔrɔya tiɲɛni
Ni wotoro dawolo bɛ degun ni funteni jiginni waati jan kɔnɔ, nɛgɛ bɛ sɛgɛn, o ye tiɲɛni ye min tɛ se ka wuli ka bɔ a nɔ na. Misali la, ni mobili bɛ boli tuma caman sira gɛlɛnw kan, a dawolo bɛ segin-ka-bɔnye degunw ni a yɛrɛyɛrɛli la, o bɛ kɛ sababu ye ka sɛgɛn mikoroskɔpi karilenw kɛ nɛgɛ kɔnɔ. O faraw bɛ bonya ni kilomɛtɛrɛ hakɛ caya ye, ka laban ka kɛ sababu ye ka kari. Ni aw bɛ to ka freinw ta walima ni aw bɛ bolifɛn boli ka jigin yɔrɔ janw na, frein disikiw bɛ funteni caman min sɔrɔ, o bɛ wuli ka taa wotoro dawolo la. Ni fɛn bɛ ɲɔgɔn falen-falen siɲɛ caman funteni caman ni lamini funteni dɔgɔman cɛ, o bɛ kɛ sababu ye ka nɛgɛ bonya ani ka dɔgɔya, o bɛ dɔ bɔ fɛn in gɛlɛya la ani k’a kɛ kari. Nɛgɛberew ka teli ka nɔgɔ ani ka bɔgɔbɔgɔ ni u kɛra waati jan kɔnɔ, k’a sɔrɔ aliminiyɔmu wuluwuluw bɛna fɛnw kɔrɔya jira baara kɛlen kɔfɛ ka tɛmɛ san 8 kan, o bɛ na ni u jɔcogo fanga dɔgɔyali ye u yɛrɛ la.
Bana kunbɛn fɛɛrɛw
- Aw bɛ bolifɛn boli ka ɲɛ walasa aw kana tiɲɛni kɛ kɛnɛma fɛnw na
Sira cogoyaw kɔlɔsi ni aw bɛ bolifɛn boli ani ka aw yɛrɛ tanga boli ma balilanw kan ni teliyaba ye; ni aw bɛ bolifɛn boli su fɛ, aw k’aw janto kabakurunw ni nɔgɔw kana bɔ sira kan. Aw bɛ aw ka teliya kɔlɔsi ni aw bɛ bolifɛn jɔ, ni aw bɛ kɔsegin walima ni aw bɛ wuli, ka yɔrɔjan lakana, ani aw kana sɔgɔsɔgɔ siraw kan; aw bɛ bolifɛnw doni danw labato kosɛbɛ ani aw kana bolifɛn boli ni doni camanba ye waati jan kɔnɔ.
- Ladonni ɲuman walasa ka kemikaliw sɔgɔli ni kɔrɔya bali
Aw bɛ to ka wotoro dawolo saniya walasa ka frein buguri, bɔgɔ ani tulu nɔgɔ bɔ joona; bolifɛn bolilen kɔfɛ siraw kan minnu ɲiginnen don, nɛnɛ bɛ minnu na, walima sira minnu saniyalen don ni kɔgɔ ye nɛnɛ waati, aw bɛ rimiw ko ni ji sanuman ye o don kelen na walasa ka de-jibɔlanw ni kɔgɔ tolenw bɔ yen. Aw bɛ aw yɛrɛ tanga asidi barikamaw, alkaliw, walima saniyafura juguw kɛli ma saniya waati, ani aw bɛ aw jija ka a dawolo ko ka ɲɛ ni ji sanuman ye ka u ja o kɔfɛ walasa kemikɛli tolenw kana penisilini tiɲɛ. Ni penti sɔgɔsɔgɔninjɛ walima a sɔgɔsɔgɔninjɛ misɛnniw bɛ a dawolo la, aw bɛ maga penisilini na ani ka glaze kɛ a la joona walasa ka nɛgɛ fɛn o fɛn bɛ kɛnɛ kan, o datugu.
- Aw bɛ bolifɛn boli ni hakili ye walasa ka nɛgɛ sɛgɛn ni nɛgɛ sɛgɛn dɔgɔya
Aw bɛ aw yɛrɛ tanga bolifɛn boli teliya la min bɛ to sen na waati jan kɔnɔ ani ka frein kɛ tuma caman na jiginɛ janw kan. Aw bɛ a to motɛri ka baara kɛ dɔɔni frein kɛlen kɔfɛ walasa a ka nɛnɛ, o bɛ dɔ bɔ funteni tiɲɛni na rimiw la minnu bɛ sɔrɔ funteni caman fɛ; samiyɛ funteniba waatiw la, aw kana mobili jɔ tile yeelen tilennen na waati jan kɔnɔ. Aw bɛ to ka wotoroninw wuli walasa ka doni tila ɲɔgɔn na wotoro naani bɛɛ la, ka fan kelen bali ka doni tɛmɛnen ta waati kɔnɔ.
- Aw bɛ to ka sɛgɛsɛgɛliw kɛ walasa ka lakana faratiw dɔn joona
Jago jɔlen kɔfɛ, aw bɛ ɲɛda lajɛ ni u ɲɛw b’a la ni u b’u bɔgɔbɔgɔ, ni u karilen don, ni penti tigɛra walima ni u ma nɔgɔ. Aw bɛ a dakunw ye walasa ka a lajɛ ni u tɛ kelen ye walima ni u tiɲɛna. Kalo wɔɔrɔ o kalo wɔɔrɔ walima kilomɛtɛrɛ 20000 o kilomɛtɛrɛ 20000, aw bɛ taa baarakɛyɔrɔ dɔ la walasa ka wotoro balansi ni wotoro naani{4}}labɛn walasa ka a lajɛ ni faraw dogolen don walima ni fɛn misɛnninw b’a la, ani ka fili misɛnnin dɔw dilan joona. Ni rimiw bɛ fɛn dɔ jira min bɛ ye ka ɲɛ walima ni u karilen don kosɛbɛ, aw kana taa a fɛ ka baara kɛ n’u ye. Aw kana a ɲini k’u dilan ni aw yɛrɛ ka welda ye; u ka kan ka bila u nɔ na k’u ɲɛsin rimi lakikaw ma, minnu dagalen don.
Tiɲɛni minnu bɛ kɛ wotoro dawolo la, olu bɛ sɔrɔ fɔlɔ kɛnɛma fɛnw ni kemikɛlifɛnw sɔgɔli fɛ, tiɲɛni fanba bɛ bɔ bolifɛn bolicogo jugu la ani ladonnibaliya la. Don-don-don baara la, ka tugu lakanani sariyakolo jɔnjɔnw kɔ, n’o ye ‘ka i ka taama sumaya walasa ka balilanw bali, ka saniya tuma bɛɛ, ka u bɔ ka ɲɛ ani ka u don kokura, ani ka sɛgɛsɛgɛli bolodalenw kɛ’, o tɛ wotoro dakunw baara waati janya dɔrɔn ani ka dɔ bɔ dilan musakaw la, nka a bɛ wotoro lakanani farati minnu bɛ se ka sɔrɔ u bɔyɔrɔ la, olu fana bɔ yen, o bɛ kɛ sababu ye ka bolifɛnw sabatili ni lakana sabati.